Bilgisayar Soğutucusunu Nasıl Temizlerim
Kısa cevap: Bilgisayarı fişten çekin, yan kapağı açın, basınçlı hava veya yumuşak fırça ile fan kanatlarındaki ve radyatör peteklerindeki tozu dışarı doğru atın. Fanları elinizle sabitleyin ki dönmesinler. Kalıcı kir varsa fanı sökün, izopropil alkolle silin. Tüm işlem 20-40 dakika sürer ve sıcaklıkları belirgin şekilde düşürür.
Toz, soğutmanın en büyük düşmanıdır. Radyatör peteklerinin arasına oturduğunda hava geçişini keser. İşlemci ve ekran kartı sıcaklığı yükselir. Sistem kendini korumak için hızını düşürür. Oyunda kare düşüşleri, videoda takılmalar, fanlarda uğultu başlar. Düzenli bilgisayar soğutucu temizliği bu zincirin en başında müdahale eder.
Temizlik Zamanı Geldi mi? Belirtiler
- Fanlar sürekli yüksek devirde çalışıyor.
- Kasa arkasından çıkan hava sıcak ama zayıf.
- Oyun veya video düzenleme sırasında ani yavaşlamalar oluyor.
- Dizüstü bilgisayarın alt yüzeyi elle tutulamayacak kadar ısınıyor.
- Havalandırma ızgaralarında gözle görülür gri keçe tabakası var.
Bu belirtiler yavaşlayan bir bilgisayarın en sık nedenlerinden biridir. Yazılım tarafında temizlik yaptığınız halde hız gelmiyorsa, sorun donanımın sıcaklığında olabilir.
Hazırlık: Gerekli Malzemeler
| Malzeme | Ne İçin |
|---|---|
| Basınçlı hava spreyi veya el körüğü | Petek arası ve köşelerdeki tozu üflemek |
| Yumuşak kıllı fırça (boya fırçası olur) | Yapışmış tozu gevşetmek |
| Mikrofiber bez | Yüzey ve kanat silmek |
| %90+ izopropil alkol | Yağlı kiri çözmek |
| Yıldız tornavida seti | Kapak ve fan vidaları |
| Kulak çubuğu / kürdan | Dar aralıklar |
Yapmadan Önce
- Bilgisayarı kapatın. Fişi prizden çekin. Dizüstüyse bataryayı çıkarabiliyorsanız çıkarın.
- Güç düğmesine 5 saniye basılı tutun. Kalan elektriği boşaltın.
- Çalışma alanını halı olmayan bir yere kurun. Statik elektrik riski azalır.
- Metal bir yüzeye (kasa şasisi gibi) dokunarak üzerinizdeki statiği boşaltın.
- Tozu evin içine dağıtmamak için mümkünse balkonda çalışın.
Masaüstü Bilgisayarda Adım Adım
- Yan kapağı açın. Genellikle arkada iki elle sökülebilen vida vardır.
- Fotoğraf çekin. Kabloların yerini unutmamak için işe yarar.
- Kaba tozu alın. Kasa tabanındaki toz yumaklarını elle veya fırçayla toplayın.
- Fanları sabitleyin. Parmağınızla veya kürdanla kanatları tutun. Serbest dönen fan gerilim üretir ve anakarta zarar verebilir.
- İşlemci soğutucusunu üfleyin. Hava spreyini 10-15 cm uzaktan, kısa aralıklarla püskürtün. Peteklerin arasından karşı tarafa doğru üfleyin.
- Ekran kartına geçin. Kartı sökmeden de temizleyebilirsiniz. Fan kapağı sökülebiliyorsa sökün, radyatörü görün. Buradaki keçeleşme en çok sorun çıkaran yerdir.
- Güç kaynağı ızgarasını dışarıdan üfleyin. İçini açmayın, kondansatörler yüklü kalabilir.
- Kasa fanlarını ve toz filtrelerini sökün. Filtreleri ılık suyla yıkayın, tamamen kuruttuktan sonra takın.
- Kanatları silin. İzopropil alkolle nemlendirilmiş bezle fan kanatlarının iki yüzünü de silin.
- Kapağı kapatın, kabloları kontrol edin, çalıştırın ve fan seslerini dinleyin.
Basınçlı Hava Kullanırken
- Kutuyu dik tutun. Yan yatırırsanız sıvı itici gaz püskürür, donma lekesi bırakır.
- Sürekli değil, 2-3 saniyelik basışlarla çalışın.
- Ağzı bileşenlere 5 cm'den fazla yaklaştırmayın.
- Elektrikli süpürge kullanmayın. Hortum ucu statik yük üretir.
Dizüstü Bilgisayarda Durum Farklı
Dizüstülerde tek bir radyatör vardır ve çıkışı yandaki ızgaradır. Tozun büyük kısmı orada bir keçe hâline gelir. Sadece dışarıdan üflerseniz bu keçeyi içeri itersiniz.
- Garanti devam ediyorsa alt kapağı açmayın. Servise götürün.
- Açacaksanız model adınızla birlikte servis kılavuzuna bakın. Vida boyları farklı olabilir, karıştırmayın.
- Havayı ızgaradan içeri değil, fandan ızgaraya doğru verin.
- Keçe görünüyorsa cımbızla dikkatlice çekin.
- Isı borularını (bakır borular) bükmemeye özen gösterin.
Termal Macun Konusu
Soğutucuyu işlemciden ayırdıysanız eski macunu mutlaka değiştirin. Eski macunu alkolle silin, yüzeyi kurulayın, pirinç tanesi kadar yeni macun sürüp soğutucuyu yerine oturtun. Sökmediyseniz macuna dokunmanıza gerek yok. Ortalama kullanımda 3-5 yılda bir yenilemek yeterlidir.
Sonrasında Kontrol
- Bir sıcaklık izleme programıyla boştaki ve yük altındaki değerleri karşılaştırın.
- Masaüstü işlemcide boşta 30-45 °C, yük altında 65-80 °C makul aralıktır.
- Fanlardan tıkırtı geliyorsa kablo kanada değiyor olabilir.
- Sıcaklık düşmediyse termal macun ömrünü tamamlamıştır.