Yavaşlayan SSD Diskinin Hızını Geri Kazanma

Kısa cevap: SSD yavaşladıysa önce TRIM'in açık olduğunu doğrulayın, diskte en az %10-15 boş alan bırakın, üreticinin aracıyla firmware güncellemesini yapın ve SMART verilerine bakarak sağlık durumunu kontrol edin. Bu dört adım, yazma hızındaki düşüşlerin büyük kısmını çözer. SSD'ye klasik defragmentasyon uygulamayın; Windows'un "Optimize Et" işlemi zaten doğru olanı yapar.

Yavaşlamanın gerçek belirtilerini ayırt edin

Her yavaşlık diskten gelmez. Ölçün, tahmin etmeyin.

• Disk kaynaklı: Büyük dosya kopyalama hızı birkaç saniye sonra 30-50 MB/s'ye düşüyor, açılış uzuyor, program kurulumları takılıyor.
• Disk kaynaklı değil: Sadece tarayıcı yavaş, video takılıyor, internet kesiliyor. Bunlar ağ veya RAM tarafıdır.
• Kontrol yolu: Görev Yöneticisi > Performans > Disk. "Etkin süre" sürekli %100 ise disk sıkışıyor demektir.

Genel bir yavaşlık varsa bilgisayarı hızlandırma konusundaki adımları da paralel uygulamak mantıklı olur.

1. TRIM açık mı, kontrol edin

TRIM, silinen blokların önceden temizlenmesini sağlar. Kapalıysa disk her yazma öncesi ek iş yapar ve zamanla yavaşlar.

1. Başlat'a cmd yazın, "Yönetici olarak çalıştır" seçin.
2. fsutil behavior query DisableDeleteNotify komutunu girin.
3. Sonuç 0 ise TRIM etkindir. 1 ise kapalıdır.
4. Açmak için: fsutil behavior set DisableDeleteNotify 0

Linux kullanıyorsanız sudo fstrim -av komutu diski elle temizler ve haftalık zamanlayıcı çoğu dağıtımda hazır gelir. macOS'ta dahili SSD'lerde TRIM zaten açıktır.

2. Defragmentasyon değil, optimize etme

SSD'de veri parçalarının fiziksel yeri hız açısından fark etmez. Klasik defrag gereksiz yazma yaratır, ömrü kısaltır.

• Windows'ta "Sürücüleri Birleştir ve İyileştir" aracını açın.
• Sürücü türünün Katı Hal Sürücüsü olarak göründüğünü doğrulayın.
• "İyileştir" düğmesi burada TRIM komutu gönderir, defrag yapmaz. Ayda bir çalıştırmak yeterlidir.
• Üçüncü parti "disk hızlandırıcı" programlarında SSD için defrag seçeneğini asla açmayın.

3. Boş alan bırakın

SSD'lerin hızı, yazma için hazır boş blok sayısına bağlıdır. Disk dolduğunda denetleyici sürekli blok taşıyarak yazar; hız düşer.

• Toplam kapasitenin %10-15'ini boş tutun. 500 GB diskte 60-75 GB gibi.
• Windows'ta Ayarlar > Sistem > Depolama üzerinden geçici dosyaları temizleyin.
• Eski indirilenler, oyun kurulum kalıntıları ve yedek imajları harici diske taşıyın.
• Hazırda bekletme dosyası yer kaplıyorsa masaüstü bilgisayarda powercfg /h off ile kapatabilirsiniz.

Bir de şu var: uzun kopyalamalarda hız düşüşü normal olabilir. Çoğu SSD, hızlı SLC önbelleğe yazar. Önbellek dolunca gerçek hıza iner. 5-10 GB'lık aktarımda düşen hız arıza değildir.

4. Firmware güncellemesi yapın

Firmware, denetleyicinin yazılımıdır. Bazı sürümlerde bilinen performans ve uyku modu hataları düzeltilir.

• Diskin markasını Aygıt Yöneticisi > Disk sürücüleri altından okuyun.
• Üreticinin resmi aracını kurun: Samsung Magician, Crucial Storage Executive, WD Dashboard, Kingston SSD Manager gibi.
• Güncelleme öncesi önemli dosyaları yedekleyin ve dizüstünü şarja takın.
• İşlem sırasında bilgisayarı kapatmayın. Kesilen firmware yazımı diski kullanılamaz hale getirebilir.

5. Bağlantı, mod ve sürücü kontrolü